1 - ابو علىّ فارسى « 1 » گفته است : يعنى اگر مصيبتى بشما برسد خوشحال هستند كه با شما حاضر نبودند مانند كسى كه ميان او و شما رابطه و دوستى نيست . 2 - يعنى آنها ميگويند : ايكاش با مسلمين ميبوديم و بهره مند ميشديم و اين سخن مانند سخن شخص بيگانه است كه با شما دوستى ندارد ، چون آرزوى همراهى مىكند به منظور استفاده نه براى كمك بشما ، 3 - بعضى گفته‌اند : يعنى اگر براى شما بهره و سود بود مانند آدم بيگانه آرزو مىكند كه حاضر ميبود و غنيمت ميبرد ، و هم در مجمع البيان است : بعضى قرّاء كوفه « كأن لم يكن » با ياء قرائت كرده‌اند به صيغه غايب و نقل شده است يك نفر قرائت منحصر به خود داشته است . « لَيَقُولَنَّ » « 2 » با ضمّ و صداى جلو ياء و از يزيد نحوى و حسن بصرى نقل شده است « افوز » با ضمّ « 3 » زاى قرائت كرده‌اند . سخن ما : در ترجمه آنچه فهميده‌ايم نوشتيم . امام فخر و ديگران در اين آيه بمسئله ى قضا و قدر توجّه كرده و بحث نموده‌اند ولى ما با سبك آيه اين بحث را مناسب نميدانيم و آيات مناسب ديگر بوده است ، و بحث شده است و مىشود ، فقطَّ اين آيات بما ميفهماند كه بايد از خود با خبر باشند و در برابر دشمن آماده و مجهّز .

--> ( 1 ) وى حسن بن احمد فسوى نحوى است كه در علم ادب مشهور و سر آمد بوده و در زمان عضد الدولهء ديلمى ميزيسته و نزد او مقامى داشته ، كتبى دارد بنام ايضاح و التكملة و المسائل الشيرازيّات در 13 جزء ، در سال 377 هجرى قمرى در بغداد وفات يافته است . [ . . . . . ] ( 2 ) اين كلام بايد قبل از « كَأَنْ لَمْ تَكُنْ بَيْنَكُمْ - الخ » ذكر ميشد تا ترتيب رعايت شود . ( 3 ) « افوز » با نصب يعنى صداى بالاى « ز » قرائت معروف است و نصب آن براى جواب تمنى است بفاء و يا بتقدير « أن » ناصبه . ( مصحح )